Archive for the ‘ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ’ Category

Σύγχρονος Ελληνικός Κινηματογράφος (Αφιέρωμα Μέρος Β’)

Δημιουργοί και μυθοπλασίες στον ελληνικό κινηματογράφο

 

 

Θέματα και μυθοπλασίες: η σχέση με την πραγματικότητα

του Θόδωρου Σούμα

 

Ο νέος ελληνικός κινηματογράφος, πριν μερικά χρόνια, παρουσίαζε προβλήματα και ανεπάρκειες: Δυσκαμψίες μυθοπλαστικές και αφηγηματικές. Αμφισβητήσιμες θεματικές επιλογές. Προβληματικές αισθητικές επιλογές. Τα θέματα του, συχνά, ήταν αδιάφορα, παρωχημένα ή κλειστά στον εαυτό τους, θέματα που ενδιέφεραν λίγους θεατές, με αποτέλεσμα να προκύπτουν κάποιες βαριές, άχαρες και βαρύγδουπες ταινίες, εσωστρεφείς ή βαρετές. Σ’ αυτή την κατεύθυνση έγιναν ορισμένα φιλμ ενός μάλλον ποιητικίζοντος, αβανγκαρντίστικου, αφηρημένου κινηματογράφου, που σήμερα είναι ξεπερασμένος και η ποίηση του συγκινεί ελάχιστους. Συνέχεια

Advertisements

Δαμάζοντας τα αισθήματα, κριτικό κείμενο του Γ. Καραμπίτσου για το «Χορεύοντας στο σκοτάδι»

 

(το κείμενο γράφτηκε για το 13ο και τελευταίο τεύχος του περιοδικού Καθρέφτης του Κινηματογράφου το 2000. Ο Καθρέφτης του Κινηματογράφου υπήρξε ο προπομπός του έντυπου Camera Stylo)

 

 

Ο Lars Von Trier υπογράφει με το «Χορεύοντας στο σκοτάδι» μία από τις καλύτερες ταινίες των τελευταίων χρόνων και ίσως την πιο ώριμη δική του. Το «Χορεύοντας στο σκοτάδι» κέρδισε δίκαια το Χρυσό Φοίνικα στο τελευταίο φεστιβάλ των Κανών. Μια αριστουργηματική ταινία που στοχεύει κατευθείαν στην ψυχή του θεατή που θα έχει την τύχη να την απολαύσει, κάνοντας τον να αισθανθεί πραγματική αγαλλίαση.

Πάντως είναι αλήθεια ότι ανήκει στην κατηγορία των ταινιών που μπορεί κανείς να την λατρέψει ή να την μισήσει.

 

 

Δεν είναι η πρώτη φορά που συναντάμε μια ταινία – παιδί «των νέων τεχνολογιών» που να αποδεικνύει ότι κινηματογράφος μπορεί να γίνει και χωρίς φιλμ. Είναι όμως η πρώτη φορά που ο κινηματογράφος της ψηφιακής εποχής (γυρίστηκε με ψηφιακή βιντεοκάμερα και στα κομμάτια μιούζικαλ χρησιμοποιήθηκαν 100 βιντεοκάμερες ταυτόχρονα) δηλώνει με εντυπωσιακό και συναρπαστικό τρόπο ότι μπορεί να παράγει αριστουργήματα, αρκεί να υπάρχει από πίσω ο πραγματικός δημιουργός κάθε μεγάλου έργου τέχνης και που δεν είναι άλλος από την ανθρώπινη ψυχή. Αυτή την ψυχή που ο Ντοστογιέφσκι έφερε στο προσκήνιο της ανθρώπινης ιστορίας με τα βιβλία του που αποτελούν τα καλύτερα μαθήματα έρωτα, αγάπης, πάθους και πίστης.

Πίστης όμως σε τι; Ο Ντοστογιέφσκι όπως και ο Trier που σ’ αυτή την μεγαλειώδη ταινία του βρίσκεται τόσο κοντά όσο ποτέ άλλοτε στον μεγάλο δάσκαλο, πιστεύουν ακράδαντα, όποιες και αν είναι οι κατά καιρούς ιδεολογικές εκφάνσεις αυτής της πίστης, στο μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής. Συνέχεια

Η ιστορία του Actors Studio και της μεθόδου

 

 Lee Strasberg

 

 

Τζον Γκάρφιλντ, Μοντγκόμερι Κλιφτ, Μάρλον Μπράντο, Τζέιμς Ντιν, Πολ Νιούμαν, Κιμ Στάπλετον, Εύα Μαρί Σαντ, Ντάστιν Χόφμαν, Αλ Πατσίνο, Ρόμπερτ ντε Νίρο, Έλεν Μπέρσπν, Μέριλ Στριπ.,.όλοι καθαρά προϊόντα της «Μεθόδου». Eίναι γενικά αυτό που μπορεί να διαβάσει κανείς εδώ κι εκεί, όταν πρόκειται να κολλήσουμε μια ετικέτα για το παίξιμο αυτών των ηθο­ποιών. Αλλά, τι είναι, λοιπόν, η «Μέθο­δος», κυρίως όταν αναφέρεται στις βιογραφίες τους, ότι ο Κλιφτ διαμορ­φώθηκε κυρίως από το ζεύγος Άλφρεντ Λαντ και Λιν Φοντάν στο πολύ κλασικό παίξιμο, ότι ο Μπράντο και ο Ντε Νίρο μυήθηκαν αρχικά από τη Στέλλα Άντλερ στο αξιοσέβαστο con­servatoire της κι έπειτα τελειοποιή­θηκαν αντιστοίχως από τον Ελία Καζάν και τον Λι Στράσμπεργκ στο μυθικό Actors Studio της 44ης οδού (στη δυ­τική πλευρά) της Νέας Υόρκης; Μήπως υπάρχουν πολλές μέθοδοι; Ποιοι ήταν οι θεμελιωτές τους: Τι απομένει σήμε­ρα απ’ αυτή τη διδασκαλία, που στο Actors studio χαρακτηρίστηκε σαν διαδικασία εργασίας, παρά στυλ;

 

 

Συνέχεια

Ζωοδόχου πληγής: Για την «Ομάδα εδάφους» του Δημήτρη Παπαϊωάννου

 

του Κωνσταντίνου Κυριακού
 
Μην με πας απ’ το σπίτι – ακούς;
στο Θεό να με πας
Μυρωδιά καταλύτη
α, ρε χρόνε αλήτη
που αγάπες
και ανθρώπους σκορπάς
 
Λίνα Νικολακοπούλου
 
Τα θέματα του έρωτα και του θανάτου και η στερεότυπη αλλά και ιδανιστική εικόνα του καλλιτέχνη που θρέφει την τέχνη του από το περίσσευμα ή το υστέ­ρημα του βιωματικού του υλικού απο­τελούν τον κεντρικό άξονα της συγκε­κριμένης συνεξέτασης δύο από τα χαρα­κτηριστικότερα, εντελή σε σύλληψη και εκτέλεση, εικαστικά και χορογραφικά θεάματα της «Ομάδας Εδάφους» των Δημήτρη Παπαϊωάννου και Αγγελικής Στελλάτου: Ενός Λεπτού σιγή (παραγω­γή του 1995) και Για Πάντα (παραγωγή του 2001). Η συνεξέταση τους εμμένει στην αναζήτηση των κοινών θεμάτων και των εκφραστικών μοτίβων της χορογραφικής αφήγησης, με έμφα­ση στο στοιχείο της ερωτικής ανησυχίας και στην υπόδειξη της υιοθέτησης μιας νέας εκφρα­στικής φόρμας. Συνέχεια

Σύγχρονος Ελληνικός κινηματογράφος (μέρος Α΄)

 

του Θόδωρου Σούμα
 
KATAKTHΣΕΙΣ  ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΕΣ
 
 
To γενικό κλίμα του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου, από μυθοπλαστική και αφηγηματική άποψη, έχει πλέον βελτιωθεί σε σύγκριση με παλαιότερες εποχές, γιατί έχουν ατονήσει ορισμένες αγκυλώσεις και εμμονές σε θεματικό-αισθητικές επιλογές που βάραιναν για πολλά χρόνια το «Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο». Δεν υπάρχει σήμερα προσή­λωση σε δόγματα και θεωρητικά ή ιδεολογικά σχήματα (προοδευτικά ή συντηρητικά). Ο λαϊκίστικος, δογματικός και δοξαστικός αριστερός λόγος έχει καταποντιστεί (άποψη που σχηματικά ονομαζόταν «η τέχνη για το λαό»). Έχει υποχωρήσει αισθητά και ο αντίποδας της παραπάνω άποψης, δηλαδή τα κενά φορμαλιστικά παιχνίδια και ο υπερ-πρωτοποριακός, αφηρημένος ποιητικός κινηματογράφος (αναφερόμαστε στην άποψη «η τέχνη για την τέχνη»). Συνέχεια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΟΝΤΑΖ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

κείμενο Γιάννη Καραμπίτσου στο 16ο  Τεύχος του έντυπου περιοδικού Camera Professional

 

«Το νόημα μιας και μόνο νότας σ΄ έναν μουσικό σκοπό, το νόημα μιας και μόνο λέξης μέσα σε μια πρόταση, αποκαλύπτονται μόνο μέσα από το σύνολό τους, την ολότητα του μουσικού σκοπού ή της πρότασης. Το ίδιο ισχύει για τη θέση και το ρόλο ενός πλάνου μέσα στο όλο σώμα μιας κινηματογραφικής ταινίας.» (Μπέλα Μπάλαζ, Η Θεωρία του Φιλμ).

Συνέχεια

Mulholland drive – Lost Highway : Όνειρο ή Πραγματικότητα

 

Πολλές φορές ο κινηματογράφος μας δίνει πρόσφορο έδαφος για την προσέγγιση κάποιων ταινιών πέρα από τα στενά όρια της λογικής. Πολλές φορές η πραγματικότητα (έτσι όπως μας έχουν διδάξει να την αντιλαμβανόμαστε) δεν χωρά σε κάποιες κινηματογραφικές ταινίες. Αυτός είναι ο λόγος άλλωστε ο οποίος ο κινηματογράφος θεωρείται τέχνη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε διαφορετικό και νεωτεριστικό αξίζει να χαρακτηρίζεται με τον τρόπο αυτό. Αλλά σκοπός μου δεν είναι να εμπλακώ στο τι είναι ή δεν είναι τέχνη, αλλά να προσεγγίσω μια κινηματογραφική απόπειρα (συνειδητά αποφεύγω τον όρο κινηματογραφικό είδος genre), όπως αυτή του Ντέιβιντ Λιντς στις δύο ταινίες του Lost Highway και Mulholland Drive για να βγάλει στην επιφάνεια το άλλο, το κρυμμένο, το υποσυνείδητο, το άγνωστο. Αυτό το οποίο ο Φρόιντ περιγράφει ως the uncanny­. Αυτή η λέξη και ο όρος ίσως να είναι ο μόνος τρόπος να χαρακτηρίσει κανείς τις δύο αυτές ταινίες του Λιντς. Διαβάζοντας τη μελέτη του Φρόιντ είναι φανερό πως είτε ο Λιντς είναι φανατικός οπαδός του, ή ότι υπάρχει ταύτιση απόψεων στη θεωρία (ψυχανάλυση) και την πράξη (κινηματογράφος). Συνέχεια

Το κίνημα της Nouvelle Vague

a-bout-de-suffle2.jpg

της Εύας Στεφανή

Στα τέλη της δεκαετίας του 50 μια νέα τάση κάνει την εμφάνιση της στον κινη­ματογράφο σε χώρες όπως Γαλλία, Ια­πωνία, Ισπανία, Καναδάς, Βραζιλία. Το νέο αυτό ρεύμα κινηματογραφικής πα­ραγωγής στρέφεται ενάντια στον παρα­δοσιακό αφηγηματικό κινηματογράφο της προηγούμενης γενιάς, ενώ παράλλη­λα αναζητά τρόπους δημιουργίας μιας νέας κινηματογραφικής γλώσσας. Το γνωστότερο απ’ αυτά τα κινήματα είναι η Γαλλική Nouvelle Vague (Νέο Κύμα). Ο ό­ρος NV χρησιμοποιήθηκε αρχικά στα τέλη της δεκαετίας του ’50 από τον Francois Giroud, συντάκτη της κεντροαρι­στερής εφημερίδας «LExpress», αναφε­ρόμενος στη νεολαία της εποχής. Συνδέθηκε όμως γρήγορα με τον κινηματογράφο ιδιαίτερα μετά την εισπρακτική επιτυ­χία της ταινίας του Roger Vadim «Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα». Συνέχεια

Για την κινηματογραφική ποιητική του Γιόρις Ίβενς (Ανδρέα Παγουλάτου)

Πρέπει να το τονίσουμε από την αρχή: ύφος και ήθος βρίσκονται στο κινηματογραφικό έργο του Γιόρις Ίβενς στενά και αρμονικά συνδεδεμένα. Η σχέση τους είναι τόσο φανερή κι αυτονόητη κι η «έλξη» που ασκεί το ένα προς το άλλο είναι τόσο μεγάλη, που μπορούμε να πούμε ότι σχεδόν ύφος και ήθος τείνουν να ταυτιστούν κι οπωσδήποτε ότι το ένα αποτελεί την αναγκαία και απαραίτητη συνθήκη για τη δυναμική παρουσία του άλλου. Έχουμε, δηλαδή, να κάνουμε με δύο αμοιβαία κι άμεσα εξαρτώμενες ποιότητες, εντάσεις, δυναμικές.

ivens_eisenstein_1930.jpg

Πράγματι, σ’ όλες σχεδόν τις ταινίες του μεγάλου ντοκιμαντερίστα, η ακρίβεια, η οικονομία και η ευλυγισία του ύφους δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν χωρίς την ιδιαίτερη καθαρότητα και ακτινοβολία του ήθους του: η καλοσύνη και η πραότητα του ματιού του συνυπάρχουν αρμονικά – κι είναι σαν να μη γινόταν διαφορετικά – με τη διαύγεια και την οξύτητα των αναλύσεων και των κριτικών του. Συνέχεια

Φαρενάιτ 451

Τα βιβλία είναι επικίνδυνα. Τα βιβλία αναπαριστούν την ελεύθερη σκέψη, και αν θέλουμε να ζούμε σε μια ειρηνική κοινωνία, δεν μπορούμε να ανεχτούμε κάτι τέτοιο, γιατί η ελεύθερη σκέψη μπορεί να προσβάλλει κάποιον εκεί έξω… (The fire chief, Fahrenheit 451)
 
FAHRENHEIT   451 Burn baby, burn.. Συνέχεια