Συνέντευξη Εμίρ Κουστορίτσα

koyst.jpg
photos: Στέλιος Τσίκας  
στους Γιώργο Μαλιώτη (Αρχισυντάκτη του Καθρέφτη) και την Νανά Κυριαζή
  
Αναδημοσίευση από το 11 τεύχος του Καθρέφτη του Κινηματογράφου, (Φθινόπωρο 1999) περίοδος δεύτερη (10-13 τεύχη). Ο Καθρέφτης του Κινηματογράφου περιοδικό που εξέδιδε ο σκηνοθέτης, θεωρητικός και κριτικός κινηματογράφου Μάκης Μωραϊτης από το 1-9 τεύχος, παραχωρήθηκε χωρίς αντάλλαγμα στον Γιάννη Καραμπίτσο ως εκδότη-διευθυντή που σε συνεργασία με τους φοιτητές του κινηματογραφικού τομέα του Π.ΟΦ.Π.Α. στον οποίο ήταν Πρόεδρος και μέλος των Διοικουσών Επιτροπών του για πολλά χρόνια, εξέδωσε 4 τεύχη από το 10-13. Το περιοδικό αυτό με απόφαση των συντακτών του μετεξελίχτηκε στο περιοδικό Camera Stylo το καλοκαίρι του 2001..
[Η συνέντευξη παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον γιατί στις απόψεις του Εμίρ Κουστορίτσα για τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι σε πολλά σημεία δεν έχει δίκιο, διαφαίνεται ενδεχόμενα η αιτία που τον οδήγησε στο να στερέψει η έμπνευσή του και όταν κάνει ταινίες να μην έχουν την ίδια αισθητική αξία με το παρελθόν. Η αισθητική κρίση ορισμένων σκηνοθετών αυτής της γενιάς οφείλεται όμως εν πολλοίς στην γενικότερη πολιτικοκοινωνική κρίση που διανύουμε.]
Νανά: Πώς βλέπετε την πολιτική και οικονομική κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία μετά τον πρόσφατο πόλεμο ;
Κουστορίτσα: Στ’ αλήθεια δεν ξέρω γιατί δεν ήμουν εκεί , οπότε έχω μια υποθετική εικόνα των πραγμάτων. Δεν μπορώ να πω κάτι συγκε­κριμένο γιατί δε ζω εκεί. Το μόνο που μπορώ να   πω   είναι   ότι   τίποτα   δε   λύθηκε   με   τον βομβαρδισμό. Ούτε ο Μιλόσεβιτς εξασθένησε , ούτε η Γιουγκοσλαβία έγινε καλύτερη , ούτε καμιά άλλη προοπτική δημιουργήθηκε. Αντιθέτως, το μόνο που προέκυψε είναι μια χώρα στα πρόθυρα εμφυλίου πολέμου.
Νανά: Θα θέλατε να μας πείτε κάποια πράγ­ματα για την καινούργια σας ταινία;
Κουστορίτσα: Δεν ξέρω ακόμα τι ακριβώς θα είναι η καινούργια μου ταινία.
Υπάρχει μεγάλη πιθα­νότητα να κάνω μια ταινία βασισμένη σ’ ένα θεατρικό έργο του Ντούσαν Κοβάσεβιτς, που ήταν ο συν-σεναριογράφος του Underground. Η ιδέα αφορά ένα θεατρικό έργο με θέμα τον Σιρανό ντε Μπερζεράκ και είναι η ιστορία ενός ηθοποιού που δεν ήρθε στην πρεμιέρα του . Νομίζω ότι έχει ενδιαφέρον γιατί στο Σιρανό, όπως και στο Underground , τίθεται το θέμα ψευδαίσθησης και πραγματικότητας . Αυτή τη φορά η ψευδαίσθηση είναι το θέατρο και η πραγματικότητα είναι ο ηθοποιός που , εξαιτίας του προσωπικού του δράματος , δεν έρχεται την ώρα της πρεμιέρας . Οπότε , είναι μια υπόθεση που εξελίσσεται παράλληλα, με τη θεατρική πρεμιέρα από τη μια μεριά και έναν άνθρωπο που παλεύει για τον ερωτά του από την άλλη .Θα είναι Ευρωπαϊκή παραγωγή .
Νανά: Προτιμάτε να εργάζεστε στη χώρα σας ή στο εξωτερικό ;
Κουστορίτσα: Θέλω να εργάζομαι σε μέρη που νιώθω καλά και που έχω αρκετή ελευθερία. Μέχρι τώρα έχω γυρίσει τις περισσότερες ταινίες μου στη χώρα μου αλλά αυτό πλέον έχει γίνει πολύπλοκο για μένα. Για παράδειγμα, έπρεπε να γυρίσω πίσω για κάποιο διάστημα όταν έκανα το Arizona Dream και μετά να ξαναπάω νότια.
Νανά: Πιστεύετε ότι αναγκάζεστε να κάνετε συμβιβασμούς δουλεύοντας σε μεγάλες παραγωγές στο εξωτερικό ;
Κουστορίτσα: Όλοι κάνουν συμβιβασμούς. Η καινούργια ταινία δεν θα είναι πολύ μεγάλη παραγωγή . Πρόκειται για μια γαλλο-γερμανική συμπαραγωγή . (Η ταινία αυτή δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ).
Νανά: Πώς βλέπετε την πορεία του σημερινού παγκόσμιου κινηματογράφου ; Πολλοί λένε ότι ο κινηματογράφος πέθανε , γιατί δεν έχει μείνει τίποτα πια να δεις ή να πεις .
Κουστορίτσα: Αυτό είναι ανόητο. Έχει ειπωθεί από ανθρώπους που έχουν κουραστεί και δεν ξέρουν πια πως να κάνουν ταινίες . Ο κινηματογράφος δε θα πεθάνει ποτέ . Αυτό που δε γνωρίζουμε είναι, απλώς , τι μορφή θα πάρει. Η αντίληψη ότι ο κινηματογράφος πεθαίνει, ταιριάζει με τον αγχωμένο καλλιτέχνη που νιώθει ότι χάνει τις ιδέες του για την τέχνη και τις σπρώχνει σε αδιέξοδο . Ο κινηματογράφος ήδη έχει αρχίσει να παίρνει πολλές άλλες μορφές . Για παράδειγμα, έχει επηρεαστεί από την τηλεόραση και το βίντεο . Και νομίζω ότι στα επόμενα δέκα χρόνια θα ξέρουν ακριβώς προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί . Αλλά, να πεθάνει ο κινηματογράφος ; Αυτό απλώς δε γίνεται.
Γιώργος: Πιστεύετε ότι ο κινηματογράφος επηρεάζεται όλο και περισσότερο από την αισθητική του βίντεο;
Κουστορίτσα: Και ναι και όχι . Η αισθητική του βίντεο μπορεί να είναι και κάτι καλό. Υπάρχει, για παράδειγμα, μια Δανέζικη ταινία, η «Οικογενειακή Γιορτή», που γυρίστηκε σε βίντεο πριν δυο χρόνια. Ωστόσο, με το βίντεο κατά­φεραν να δημιουργήσουν κινηματογραφική αισθητική στην ταινία. Είναι πολύ παράξενο .
Νανά: Αυτή η ταινία γυρίστηκε με το Δόγμα ’95 που χρησιμοποιεί την τεχνική του βίντεο .
Κουστορίτσα: Ναι, νομίζω ότι εννοείτε την τεχνική της τηλεόρασης . Η απλότητα και η χυδαιότητα της τηλεόρασης παραμερίζουν την αισθητική . Αλλά δεν πιστεύω ότι μια ανθρώπινη δραστη­ριότητα μπορεί να έχει μόνο μια κατεύθυνση . Όταν λέμε ότι η τηλεόραση κερδίζει σε βάρος της κινηματογραφικής αισθητικής, αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν παράλληλα και κάποιες υποδραστηριότητες που φέρνουν ζωντάνια και φρεσκάδα στον κινηματογράφο. Πρόσφατα ήμουν στη Βενε­τία . Εκεί είδα εφτά πολύ καλές ταινίες. Υπήρχε μια πολύ καλή ταινία του Ζαν Γιμού που κέρδισε βραβείο , μια πολύ καλή ταινία του Κιαροστάμι, μια Βελγική ταινία. Εδώ, (Πανόραμα Παλλάς, καλεσμένος και πρόεδρος της κριτικής επιτροπής ) είδα μια καλή Τσέχικη, μια πολύ ενδιαφέρουσα Γιουγκοσλαβική ταινία – γενικά υπάρχουν καλές ταινίες απ΄ όλα τα μέρη . Αυτό που θέλω να πω δηλαδή , είναι ότι είμαι αισιό­δοξος . Όσο κι αν η τηλεοπτική αισθητική κερ­δίζει έδαφος, ο κινηματογράφος απλώς θα μεταλλάσσεται συνεχώς σε κάτι άλλο. Σίγουρα , όμως δε βλέπω καμιά σκοτεινή προοπτική .
Νανά: Και σε σχέση με τον γιουγκοσλαβικό κινηματογράφο σήμερα ;
Κουστορίτσα: Δεν είμαι σίγουρος τι ακριβώς θα συμβεί με μας. Ο Γιουγκοσλαβικός κινηματογρά­φος έχει ακόμα ζωντάνια. Ακόμα και μ’ αυτές τις συνθήκες ο Γιουγκοσλαβικός λαός φτιάχνει ταινίες. Και είναι πραγματικά απίστευτο να έχεις βομβαρδισμούς και την ίδια στιγμή να γυρίζεις ταινίες . Είναι ένα έθνος με πολύ ταλέντο και επιμονή.   
Νανά:   Γιατί   πιστεύετε   ότι   οι   ταινίες   σας είναι τόσο δημοφιλείς – ειδικά εδώ στην Ελλάδα;
Κουστορίτσα: Ίσως επειδή θεωρώ μια ταινία ως αντανάκλαση της ζωής . Ίσως, λοιπόν, πρόκειται όχι μόνο για τη νοοτροπία του Βαλκανικού αν­θρωπισμού, αλλά για κάτι που πράγματι μας έχει συμβεί. Κάτι πραγματικά τρέφεται από τις ρίζες των προβλημάτων μας .
Νανά:     Πιστεύετε    ότι    η    τέχνη μπορεί κυριολεκτικά να αλλάξει τον κόσμο;
Κουστορίτσα: Δεν θα το έλεγα πια . Το πίστευα παλιά, όταν τελείωνα τις σπουδές μου στην Πράγα . Πίστευα , τότε , ότι μια ταινία πρέπει να προσπαθεί ν’ αλλάξει τον κόσμο. Αλλά, ύστερα, όταν επέστρεψα στο Σεράγιεβο συνειδητοποίησα ότι αυτό είναι αδύνατο. Ο κινηματογράφος μπορεί να σε διορθώσει, να σε κατασταλάξει πνευματικά, να σε βοηθήσει ίσως να γίνεις καλύτερος άνθρωπος αλλά όχι να αλλάξει τον κόσμο. Δε νομίζω ότι αυτό γίνεται.
Νανά: Η μουσική έχει πολύ σημαντικό ρόλο στις ταινίες σας!
Κουστορίτσα: Ναι , πάντα πίστευα ότι οι ταινίες δομούνται – κατά κάποιο τρόπο – όπως η μουσική. Η μουσική φόρμα είναι η πιο κοντινή στον κινηματογράφο. Οποιαδήποτε λογοτεχνική ή θεα­τρική περιγραφή δεν είναι αρκετή για να εξηγήσει την ουσία μιας ταινίας – ακόμα λιγότερο της μουσικής. Με μια μεταφορική έννοια θα λέγαμε ότι σε μια ίνα μουσικής θα βρεις ομοιότητες με μια ταινία. Ώστε , η μουσική ως ένας τρόπος να σκέφτεσαι και ως ένας τρόπος χρήσης της, είναι πολύ σημαντική στις ταινίες μου.
   
Γιώργος: Γνωρίζετε πράγματα για τον σύγχρονο Ελληνικό κινηματογράφο;                                        
Κουστορίτσα: Πραγματικά όχι.
    koyst_.jpg                   
Γιώργος: Τι θα λέγατε σχετικά με τον Αγγελόπουλο;
Κουστορίτσα: Δεν ξέρω. Δημιούργησε τότε κάποια τεχνητή αντιδικία (ο Αγγελόπουλος διαφώνησε με τη βράβευση του Underground) και δε μ’ ενδιαφέρει. Εξάλλου, ισχύουν τα ίδια γι’ αυτόν όπως για όλους τους άλλους : όλοι από καιρό σε καιρό κάνουν καλές ή λιγότερο καλές ταινίες. Είμαι άνθρωπος που δέχεται τα διαφορετικά στιλ αλλά δεν παρακολουθώ τέτοιου είδους ταινίες, οπότε δεν μπορώ να τις σχολιάσω.
Γιώργος: Ποια στιλ σας αρέσουν σε άλλους σκηνοθέτες;
                                                    
Κουστορίτσα: Πολλά . Μ’ αρέσει ο Τζιμ Τζάρμους , οι Κοέν… τον Γκρίναγουεϊ τον θεωρώ υπερ­βολικά περίπλοκο και επιτηδευμένο. Μ’ αρέσουν οι σκηνοθέτες που κάνουν ταινίες πλησιέστερες στο γούστο των θεατών, σε μια πιο πνευματική βάση .                                                         
Γιώργος: Πιστεύετε ότι ο κινηματογράφος που κάνετε εσείς είναι ποιητικός;                
Κουστορίτσα: Δεν ξέρω. Λυρικός μάλλον ναι. Ποιητικός όμως τι σημαίνει; Είναι πολύ δύσκολο να πούμε. Είναι καλύτερα να αφήνουμε το κοινό να χαρακτηρίζει τις ταινίες μου .
Γιώργος: Υπάρχει όμως ποιητικός κινηματο­γράφος. Και για να προχωρήσει γρήγορα η κουβέντα φέρνω τα παραδείγματα του Ταρκόφσκι και του Παρατζάνoφ.
Κουστορίτσα: Πράγματι υπήρξαν οι δημιουργοί αυτοί και μας έδωσαν σπάνιες ταινίες. Όμως ήταν πάντα πολύ λίγοι. Κι έπειτα στη Γαλλία π.χ. ποιος βλέπει τον Ταρκόφσκι;
Νανά: Βλέπουν όμως Κισλόφσκι που είναι και αυτός ποιητικός.
Γιώργος: Και ίσως και με κάποια στοιχεία μεταφυσικά ή σουρεαλιστικά.
Κουστορίτσα: Για μένα η υπέρβαση που μπορεί να είναι κάλλιστα ποιητική μπορεί να προκύψει είτε από σουρεαλισμό είτε από μεταφυσική. Για μένα στην τέχνη, στο σινεμά, αυτά τα δύο μπορεί να είναι το ίδιο, να λειτουργούν το ίδιο υπερβατικά.
Γιώργος: Πιστεύετε ότι οι ταινίες σας έχουν επη­ρεαστεί αρκετά από μια Βαλκανική νοοτρο­πία ή ιδιοσυγκρασία;
Κουστορίτσα: Νομίζω ότι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Καθώς σπούδασα στην Πράγα οι ταινίες μου συνδυάζουν κάποια από­μακρη τσέχικη ειρωνική προσέγγιση της ζωής , με το γεγονός ότι δέχομαι πραγ­ματικούς ανθρώπινους χαρακτήρες. Επο­μένως δε θα έλεγα ότι οι ταινίες μου είναι «βαλκανικές». Νομίζω ότι έχουν περισσότερο το στιλ της κεντρικής Ευρώπης -δηλαδή ειρωνικό, κωμικοτραγικό- σε συνδυασμό με το γεγονός ότι μεταχειρίζομαι ρεαλιστικό υλικό , το οποίο ως στοιχείο αρμόζει στη βαλκανική νοοτροπία. Οι χαρακτήρες ίσως να είναι βαλκανικοί αλλά πολύ πιο εκλε­πτυσμένοι .
Νανά: Μαθαίνουμε ότι έχετε γίνει και Rock Star !
Κουστορίτσα: Αυτό συνέβη πολύ καιρό πριν. Και, τώρα , συμβαίνει ξανά .Έπαιζα στο διάστημα ’84-’87 παράλληλα με τις ταινίες μου και μετά σταμάτησα. Τώρα, ο γιος μου παίζει στο ίδιο Group. Είναι πολύ ωραίο συναίσθημα να παίζεις μουσική. Είναι πολύ καλύτερα να παίζεις Rock Ν’ Roll από το να πηγαίνεις στο χειρουργό να κάνεις lifting στο πρόσωπο ! Είναι σαν γυμναστική.
Γιώργος: Κάποιοι σας κατηγόρησαν ότι η τελευταία σας ταινία «Μαύρος Γάτος, Άσπρος Γάτος» είναι μια επανάληψη των προηγούμενων ταινιών σας και ειδικά του «Καιρού των Τσιγγάνων».
Κουστορίτσα: Πρώτα απ’ όλα, όταν θέλεις να προσβάλεις έναν άνθρωπο που κάνει ταινίες τον συγκρίνεις πάντα με τον εαυτό του . Αυτοί που την κριτικάρουν λοιπόν συγκρίνοντας, κάνουν λάθος με την έννοια ότι απλώς δεν τους αρέσει η ταινία. Αλλά η κατηγορία ότι το σενάριο της είναι παρόμοιο με τα προηγούμενα είναι ανόητη, γιατί όλες μου οι ταινίες μοιάζουν μεταξύ τους. Η τελευταία μου ταινία δεν είχε να κάνει με τις προηγούμενες . Ήταν μια κωμωδία , ενώ ο «Καιρός των Τσιγγάνων» , για παράδειγμα , είναι ένα ποίημα . Οπότε, πιστεύω ότι αυτοί που κάνουν συγκρίσεις δεν έχουν φρέσκο μυαλό – αλλά μπορούν να συνεχίσουν να κριτικάρουν, γιατί όχι;
Νανά: Υπάρχει πολύ πάθος στις ταινίες σας .Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό αποτελεί μια ύστατη κραυγή για ζωή;
Κουστορίτσα: Δεν το έχω σκεφτεί ποτέ έτσι. Δεν ξέρω τι ακριβώς είναι, αλλά έχουν ενσταλάξει μέσα μου πολλά στοιχεία από την ιστορία της τέχνης – συμπεριλαμ­βανομένου και του Rock n’ Roll – και όταν βλέπω αυτές τις αργές, διανοουμενίστικες ταινίες στ’ αλήθεια   τρελαίνομαι ! Δε   μ’ αρέσουν   καθόλου ! Γιατί όταν μια ταινία προσπαθεί να σου εξηγήσει ποιο υποτίθεται ότι είναι το νόημα της ζωής. χωρίς να προέρχεται από κάποια αληθινή πηγή ζωής τρελαίνομαι πραγματικά ! Από την άλλη πλευρά, όταν βλέπω ταινίες τόσο γρήγορες, ώστε να τους ξεγλιστρά η ζωή και να μην συλλαμ­βάνουν κανένα στοιχείο της, πάλι δεν τις αντέχω. Γι΄ αυτό, μ’ αρέσει να κάνω συναρπαστικές ταινίες, στις οποίες το συναίσθημα και ο ενθου­σιασμός είναι ο απώτερος σκοπός και το πιο σημαντικό αποτέλεσμα που μπορεί να προκύψει. Οπότε, οι χαρακτήρες που ζουν στις ταινίες μου είναι μέρος του εαυτού μου αλλά και μέρος της αντίληψης για το πως θα έπρεπε να δείχνει ο κινηματογράφος σήμερα . Ίσως , μερικές φορές , να είναι κάτι περισσότερο κι απ’ τον ίδιο τον κινηματογράφο . Εννοώ πως, όταν γύριζα τις ταινίες μου, πάντα ήθελα να ξεπερνάω τα όρια . Αν είχα ανατραφεί στην Αγγλία, μπορεί και πάλι να μην έκανα mainstream κινηματογράφο, αλλά θα είχα λάβει ακόμα μεγαλύτερη προσοχή – την οποία και δεν αποζητώ.
Νανά: Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η κατάσταση στη χώρα σας σάς ώθησε να κάνετε ταινίες με τόσο πάθος ;
Κουστορίτσα: Αυτό δεν εξηγείται . Κάποιος που κάνει ταινίες, του βγαίνει από βαθιά μέσα του . Έχω μια βαθιά ανάγκη να δημιουργώ . Να φτιά­χνω κάτι . Όταν δεν φτιάχνω ταινίες, φτιάχνω το σπίτι μου, το ανακαινίζω – πάντα κάνω κάτι. Τώρα , ξαναέφτιαξα το σκάφος μου και θα συνεχίζω να λειτουργώ έτσι.
Γιώργος: Από πού προέρχεται το θέμα των ταινιών σας;
Κουστορίτσα: Από τη χαρά που νιώθω όταν αρχίζω να σκέφτομαι για κάποια ταινία. Το πιο σημαντικό είναι η ευτυχία που νιώθω , όταν αρχίζω να κατασκευάζω κάτι . Είναι πολύ σημαντικό όταν σκέφτομαι ότι, πιθανώς , μια ταινία   ακούγεται, καλή   αλλά   δε   μου  δίνει εικόνες στο μυαλό μου , δε μου δίνει την έντο­νη ψευδαίσθηση ότι μπορώ να δομήσω κάτι σαν ένα είδος αρχιτεκτονικής. Ο τρόπος που θα δομήσει την ιστορία είναι πολύ σημαντικός για μένα . Είναι σαν την αρχιτεκτονική : σκέφτομαι πολλές φορές οι auteurs στην Ευρώπη κάνουν αυτές τις ηλίθιες, διανοουμενίστικες, προσποι­ητές ταινίες, ώστε ουσιαστικά βοηθούν το ανό­ητο αμερικανικό σινεμά να υπερισχύσει γιατί οι Ευρωπαίοι δε θέλουν να πάνε να τις δούνε. Με αυτόν τον τρόπο αντιστέκονται στο Χόλιγουντ βοηθώντας το !                                                  
Νανά: Πιστεύετε δηλαδή ότι το ευρωπαϊκό σινεμά βρίσκεται σε κρίση;
Κουστορίτσα: Πιστεύω ότι δεν υπάρχει ευρωπαϊκό σινεμά ! Εννοώ, ότι δεν υφίσταται ως «κοινή λογική» εντυπωμένη στο μυαλό μας. Τι σημαίνει ευρωπαϊκό σινεμά; Η Eurο-Ιmage που βοηθάει κάποιους ; Το κλειδί της υπόθεσης είναι η ύπαρξη ενός θεσμού. Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Παρόλα αυτά, πιστεύω ότι υπάρ­χουν πολλά ταλέντα που αν υπήρχε ένα καλό σύστημα που θα προωθούσε αυτούς τους νέους ανθρώπους στη νέα γενιά , θα μπορούσαν να κάνουν θαύματα. Αλλά δεν υπάρχει κανένας θεσμός. Οπότε ποιο είναι το ευρωπαϊκό σινεμά ; Κάποιοι auteurs και κάποιοι νεαροί ανερχόμενοι.
Γιώργος:     Και    το    σινεμά    του    «τρίτου κόσμου»;
Κουστορίτσα: Αυτό έχει πολύ ενδιαφέρον . Αλλά και πάλι, τι είναι «σινεμά του τρίτου κόσμου» ;
Γιώργος: Συνήθως αυτές οι ταινίες είναι απλές στην αφήγηση αλλά αρκετά «επικοινω­νιακές». Αν υποθέσουμε ότι θα είχαν καλύτερη διανομή , ποια θα ήταν η τύχη τους;
Κουστορίτσα: Αυτό το θέμα είναι σαν τις ντομάτες στη Σοβιετική Ένωση ! Παρήγαγαν ντομάτες και δεν ήξεραν πως να τις διανείμουν. Έτσι κατέρρευσε η Σοβιετική Ένωση ! Στην ίδια βάση , καλό υλι­κό, ταλαντούχοι άνθρωποι αλλά κακό σύστημα , κακή διανομή ή ανύπαρκτος θεσμός που θα ενθάρρυνε τις παραγωγές , έχουν το ίδιο αποτέ­λεσμα.
Γιώργος: Αυτό είναι ίσως ένα πολιτικό θέμα τελικά.
Κουστορίτσα: Νομίζω ότι προέρχεται περισσότερο από το σύστημα .Θα μπορούσε κάποιος να παραπονεθεί ότι το δυτικό σινεμά δε δίνει σημασία στην ψυχή , στα πνευμα­τικά αγαθά , όπως κάνουμε εμείς . Ωστόσο, έχουν ένα σύστημα που το καλλιεργούν πολύ καιρό μέσα από το οποίο βγαίνει το κινημα­τογραφικό σύστημα και όλα τριγύρω του προκύπτουν ως παράλληλη δράση. Κι αν το σκεφτούμε, αυτή η ανώτατη αμερικανική τοποθέτηση είναι ταυτό­σημη με τη δυτική νόηση , κατά την οποία το σύστημα πολλές φορές προέ­χει της προσωπικότητας. Κάτι το οποίο δεν ισχύει στη δική μας περίπτωση . Εμείς πάντα βάζουμε τον εαυτό μας αντιμέτωπο με το σύστημα για την ελευθερία μας και την πνευματική μας ζωή . Οπότε πρέπει να επιλέξεις . Ο «τρίτος κόσμος» σου προσφέρει καλό ανεπεξέργαστο υλικό ενά­ντια σε μια δύναμη που μπορεί ακόμα και να σε βομβαρδίσει . Μπορεί να σε βρει από τη θάλασσα – από οπουδήποτε – και να σε βομβαρ­δίσει. Είναι μια κλειστοφοβική κατάσταση . Είναι λοιπόν αφελές να πιστεύουμε ότι η δική μας ιστορία θα μπορούσε να αλλάξει τη δική τους. Είναι αδύνατο λοιπόν να πιστεύουμε ότι το σινεμά του «τρίτου κόσμου» ή το ευρωπαϊκό σινεμά μπορεί να χειριστεί το θέμα σαν να ήταν σιτάρι, κρασί ή οτιδήποτε άλλο . Ακόμα περισσότερο όσον αφορά τον  κινηματογράφο, γιατί αυτός είναι πιο αποτελεσματικός από όλη αυτή τη φιλοσοφία της πατάτας!
Νανά: Ώστε πιστεύετε ότι όλα είναι πολιτική;
Κουστορίτσα: Έτσι φαίνεται, αν και δεν το επιθυμώ. Φαίνεται ότι η πολιτική είναι συστηματική . Πρέπει να χτίσεις το σύστημα , να το κουβαλάς μαζί σου. Για παράδειγμα, μπορεί αύριο να έχεις μια καλή ελληνική ταινία αλλά για να συνεχίσεις την παραγωγή της πρέπει να έχεις ένα καλό σύστημα αξιών . Συνήθως , είναι ένα σύστημα όπου οι άνθρωποι θεωρούν τις ταινίες όπως  το  μπάσκετ  αλλά  δεν  ενδιαφέρονται για τον κινηματογράφο, γιατί δεν βλέπουν πόσο σημαντικό είναι για το έθνος να υπάρχει ένα αμυντικό σύστημα με κουλτούρα. Ο άλλος τρόπος είναι να αποδεχτείς αυτό το είδος ψυχαγωγίας και να κάνεις κινη­ματογράφο παρόμοια με το πως θα έπρεπε να κατασκευαστεί ένα σπίτι.
Γιώργος: Το αμερικανικό σινεμά έχει σήμερα κυριαρχήσει στην παγκόσμια αγορά . Πιστεύετε ότι αυτό θα συνεχιστεί στα επόμενα χρόνια ή μήπως το ευρωπαϊκό σινεμά μπορεί να κερδίσει το χαμένο χρόνο;
Κουστορίτσα: Δεν νομίζω ότι το ευρωπαϊκό σινεμά μπορεί να φέρει κάποια σημαντική αλλαγή ή αντίσταση στο αμερικανικό. Πιστεύω ότι στο μέλλον θα υπάρξει κάποιο είδος αντίστασης αλλά δε νομίζω ότι θα μπορούσε όντως να κάνει τίποτα, γιατί το αμερικανικό σινεμά συνδέεται με τη συνολική δύναμη της Αμερικής. Δεν είναι απομονωμένο . Είναι ένα από τα κυριότερα , τα πιο σημαντικά πράγματα που κάνουν εκεί . Οπότε δε νομίζω ότι μπορούμε να αντισταθούμε πολύ έντονα αν πρώτα δεν γίνουν μεγάλες αλλαγές.                                      
Γιώργος: Τι αλλαγές ;
Κουστορίτσα: Δεν ξέρω. Ένας πόλεμος ίσως. Γιατί, το αμερικανικό σινεμά έχει ενσωματωθεί βαθιά στο σύστημα σήμερα . Επομένως είναι πολύ δύσκολο να πιστέψουμε ότι οι Αμερικανοί θα παραι­τηθούν από το δεύτερο πιο σημαντικό προϊόν που εξάγουν – τις ταινίες.
Νανά: Πιστεύετε ότι μια ευρωπαϊκή ταινία μπορεί να γίνει εύκολα αποδεκτή στην αμερικανική αγορά;
Κουστορίτσα: Δεν το πιστεύω . Προσπαθούν. Αλλά ακόμα και στην Αγγλία , για παράδειγμα , το κοινό πολύ δύσκολα βλέπει και αποδέχεται αυτές τις ταινίες. Δεν τους αρέσουν. Η ιδεολογία ότι ένα φιλμ είναι ψυχαγωγία – στην οποία δεν είμαι εναντίον εκτός από την περίπτωση που είναι μόνο ψυχαγωγία και τίποτα άλλο – έχει διεισδύσει τόσο βαθιά στη Δύση ώστε δε νομίζω ότι κάποιος μπορεί να τη διορθώσει. Εκτός , ίσως, από μερικές φορές που κάνεις ταινίες αρκετά ελκυστικές   που   ταυτόχρονα   σου   δίνουν   ένα βαθύ νόημα της ύπαρξης σου .                
Γιώργος: Και για τον Χάρτλεϊ τι έχετε να πείτε; Πρόκειται ίσως για μια ειδική περίπτωση στην Αμερική .
Κουστορίτσα: Έχω δει μόνο το Simple Men πριν πολύ καιρό και μου άρεσε . Υπάρχουν, γενικό­τερα, καλές ταινίες στην Αμερική αλλά νομίζω ότι είναι περιορισμένος ο αριθμός τους. Σκέφτομαι, δηλαδή, ότι ορισμένες ευρωπαϊκές ταινίες όταν μιλάνε για κάποια θέματα έχουν την ηλιθιότητα του Χόλιγουντ . Δεν εννοώ όλο το αμερικάνικο σινεμά , γιατί αυτό είναι και κάτι διαφορετικό: ο αμερικανικός κινηματογράφος είναι και Τζιμ Τζάρμους, Ντέιβιντ Λιντς, Μάρτιν Σκορτσέζε. Υπάρχουν πολλοί καλοί auteurs .
Advertisements

No comments yet

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: